تبلیغات سیاه به روش داعش

مجله مذاکره و زبان بدن

تبلیغات سیاه به روش داعش

تبلیغ چیست؟

تاکنون از دیدگاههاى تاریخى، جامعه شناسى، علوم سیاسى و ارتباط شناسى مورد بررسى قرارگرفته است. به طور خلاصه، از دیدگاه تاریخى، تبلیغ رویدادى است که رویدادهاى بعدى به عنوان آثار آن مورد مطالعه قرار می گیرند. از دیدگاه علوم سیاسى، مطالعه تبلیغ یعنى مطالعه ایدئولوژى مُبلّغ و آثار اشاعه آن بر افکار عمومى. از نقطه نظر جامعه شناسى، بررسى تبلیغ به معناى مطالعۀ نهضت های اجتماعى و تحلیل تبلیغات گروههاى درگیر در قدرت است. از چشم انداز روانشناسى، منظور از مطالعۀ تبلیغ، بررسى اثرات آن بر افراد است.

گروهى از محققان تبلیغ را ذاتى از فکر و عمل در فرهنگ عمومى میدانند و با آمیختن دیدگاههای مختلف علوم اجتماعى، تبلیغ را حامل ایدئولوژى دانسته، نقش رسانه ها را در ساخت معانى و جهانبینى حاکم بر جامعه بررسى میکنند. از دیدگاه خاص ارتباط شناسى، تبلیغ همانند ارتباط، فراگردى است مقید به شرایط زمانى و مکانی که با ویژگیهاى اجتماعى قابل شناخت است. این دیدگاه به ما اجازه میدهد تا عناصر ارتباطى این فراگر را تفکیک کنیم، به روابط پیام و زمینه پیام بپردازیم، مسأله تعهد پیام رسان را بشکافیم و عکس العمل هاى مخاطبان را بررسى کنیم. ریشه هاى فرهنگى تبلیغ و مؤثر بودن آن به خوبى در گفته فردریک نیچه، فیلسوف آلمانى، نهفته است. به عقیده او مُبلّغ قهرمانى است که کارى نمیکند جز آنکه درختى را که میوه هایش رسیده اند را تکان میدهد.

تبلیغ/ Propaganda به معناى خنثى و بیطرف، یعنى انتشار و ترویج افکار و از ریشه لاتین Propagareبه معناى کاشتن و نهال زدن می آید. به عبارت دیگر امروزه مشخص کردن پیام به عنوان تبلیغ یعنی کوچک شمردن و منفى انگاشتن آن پیام. بنابراین مترادف هایى که براى کلمه تبلیغ به کار گرفته میشوند و مفاهیمى که با تبلیغ تداعى مىشوند عبارت است از: دروغ، تحریف، نیرنگ، اغفال، دستکارى، تحریک، جنگ روانى و بالاخره شست و شوى مغزى. باید توجه داشت که اکثر این مترادفها در واقع گویای تکنیکهاى خاص تولید پیام تبلیغى هستند و نه گویاى فراگرد یا انگیزه تبلیغ. وقتیکه انگیزه تبلیغ موردنظر باشد، تبلیغ معناى کنترل (اداره) را تداعى میکند و در این صورت تبدیل به اقدامى سنجیده و تعمدى میشود که براى حفظ و یا تغییر تعادل نیرو به نفع مُبلّغ به کار گرفته میشود. این اقدام در واقع با یک ایدئولوژى نهادى شده و هدفدار، رابطه پیدا میکند. دو تن از محققان ارتباط شناسى، تعریف جامع زیر را از تبلیغ داده اند:

تبلیغ کوششى است تعمدى و حساب شده که به منظور شکل دادن به دریافت، دستکارى کردن ادراک و همسو کردن رفتار مخاطبان با نیّت موردنظر مُبلّغ صورت میگیرد. حال با این تعریف، وجه تمایز تبلیغ و اقناع/ Persuasion و اطلاعات/ Information چیست؟ اگر به جزئیات این تعریف دقیق شویم درمییابیم که: ۱) تبلیغ کوششى آگاهانه و از پیش پرداخته است که براى پیشبرد ایدئولوژى، حفظ و یا ایجاد برترى مُبلّغ صورت میگیرد؛ و ۲) این کوشش سازمان یافته و مستمراست. پس وجوه تمایز تبلیغ و خبر و همینطور تبلیغ و اقناع را باید در نیّت مُبلّغ و در برنامه ریزى، سازماندهى ونهادى کردن کار تبلیغ جُست.

داعش

انواع تبلیغ

تبلیغ گاهى تحریک انگیز است و به منظور ایجاد دگرگونى به کار گرفته مى شود و گاهى انفعالى است و براى حفظ وضع موجود به کار مى رود. از نظر آشکار ساختن منبع پیام و صحت اطلاعات، تبلیغ را به سه نوع سفید، سیاه و خاکسترى تقسیم میکنند.

تبلیغ سفید

منبع پیام را معرفى میکند و به انتشار اطلاعات صحیح میپردازد. نمونه این نوع تبلیغ راگهگاه میتوان از صداى آمریکا و یا از صداى مسکو در زمان صلح شنید. در این نوع تبلیغ با آنکه اطلاعات پخش شده صحت دارند، نحوه ارائه اطلاعات به شیوهاى است که مخاطب، فرستنده پیام را خیرخواه و صاحب بهترین اندیشه، تصور میکند. هدف تبلیغ سفید، ایجاد اعتماد و اطمینان در مخاطب و در واقع نوعى سرمایه گذارى براى برآوردن نیات آتى مُبلّغ است.

تبلیغ سیاه

اطلاعات منتشرشده را به منبع کاذب، نسبت میدهد و به قصد فریب و نیرنگ مخاطب عمل میکند. تبلیغ سیاه همان «دروغ بزرگ» است که همه نوع نیرنگ را به خدمت میگیرد. از نمونه های موفق تبلیغ سیاه میتوان تجربه «رادیوى آزاد مجارستان» را نام برد. این فرستنده توجه و حس همدردی جهانیان را در سال ۱۹۵۶ به هنگام پیشروى تانکهاى روسى که به منظور سرکوب شورشیان مجار به بوداپست اعزام شده بودند، به شدت برانگیخت. رادیوى آزاد مجارستان هرروز با پخش جزئیات خشونت روسها، از آمریکا و دولتهاى غرب، تقاضاى کمک میکرد. بعدها معلوم شد که این ایستگاه رادیویى در واقع توسط سازمان جاسوسى شوروى (کا.گ.ب) و با نیّت شرمسار کردن آمریکا به راه افتاده بود. هدف این بود که به دنیا نشان داده شود که علیرغم وعده هاى رادیوى آزاد اروپا (رادیو تبلیغاتى آمریکایى) در حمایت و تشویق شورشیان، آمریکا پشتیبانى قابل اتکا و اطمینان نیست. این کار تبلیغى به حدى موفق و مؤثربود که حتى سازمان جاسوسى آمریکا (سیا) تا مدتها بعد از ختم غائله، نمی دانست که رادیوى آزاد مجارستان در حقیقت یکى از ابزارهاى تبلیغاتى روسها بوده است.

تبلیغ خاکسترى

چیزى بین تبلیغ سفید و تبلیغ سیاه است. در این نوع تبلیغ، منبع خبر به درستی اعلام می شود ولى در مورد صحت اطلاعات باید شک داشت. مثلاً صداى آمریکا در جریان تصرف خلیج خوکها در کوبا، دخالت آمریکا را انکار کرد و یا مثلاً رادیو مسکو در جریان اشغال افغانستان به همین شیوه دست زد. دستکارى آمار از طرف شرکتها، تبلیغات تجارى و ادعاهاى کاذب یا غلوآمیز در مورد محصولات و یا فیلمهاى سینمایى که به منظور جا دادن محصولات مشخص در فیلم و تبلیغ آنها تهیه میشوند، جزء تبلیغات خاکسترى هستند. واژه دیگرى که براى تبلیغ به کار برده میشود، ضد اطلاعات/  Disinformationاست. ضد اطلاعات مانند تبلیغ سیاه، منبع روشن و معلومى ندارد و به پخش اطلاعات نادرست میپردازد. ضد اطلاعات را نباید بااطلاعات سهوى و غیرمسؤول/ Misinformation اشتباه کرد. ضداطلاعات اخبارى هستند ساختگى که براى تضعیف روحیه دشمنان یا مخالفان توسط خبرنگارانى که در واقع جاسوس کشورهاى بیگانه هستند، در روزنامه کاشته میشوند. از نمونه هاى جالب این نوع اطلاعات ساختگى، خبرى بود مربوط به ویروس «ایدز» که در آن ادعا شده بود که این ویروس از یکى از آزمایشگاههاى مسؤول تهیه سلاحهاى میکروبى ارتش آمریکا، نشت کرده است. این خبر اوّلین بار در یکى از مجله هاى ادبى شوروى به نقل از روزنامه هندى پاتریوت درج شد. با آنکه کاشتن خبر کاذب در روزنامه هاى خارجى و نقل قول از آنها براى کسب اعتبار از شیوه هاى معمول تبلیغاتى است، حقیقت این است که چنین خبرى در هندوستان چاپ نشده بود. به هرصورت علیرغم تکذیب آمریکایی ها، این خبر در روزنامه هاى ۶۰ کشور مختلف جهان از جمله زامبیا- که در آن موقع میزبان کنفرانس کشورهاى غیرمتعهد بود- و حتى روزنامه ساندى اکسپرس لندن چاپ شد. جالبتر اینکه خبر مذکور سال بعد حتى از شبکه خبرى C.B.S. آمریکا نیز پخش شد.

مقالات مشابه:

انواع تبلیغات

تبلیغات دروغین

تبلیغات به روش پروپاگاندا

تبلیغات به شیوه استیو پل جابز(قسمت دوم)

بازاریابی به روش داعش قسمت دوم -جدیدترین مقاله بازاریابی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *