بررســــی شخـصیت و نظریه های اصلــــــی

بررســــی شخـصیت و نظریه های اصلــــــی

بررســــی شخـصیت و نظریه های اصلــــــی

 

به عنوان یک مشاور کسب و کار برای استخدام و اخراج و حتی خرید و فروش و… خلاصه در هر حرکت یک کارافرین این مسئله شخصیت شناسی بسیار مهم و حیاتی است اما شخصیت چیست ؟ شخصیت عبارت است از یک مفهوم پویا و فراگیر که بیانگر رشد وبالندگی و تکامل کل وحدت

رویه های مشخص و یکی از عوامل مؤثر در ایجاد تفاوت های شخصی است. همچنین سالواتور مادی شخصیت را مجموعه ای از وی‍‍ژگی ها و تمایلات نسبتاً  پایدار می داند که مشترکات و تفاوت ها در رفتار روانی افراد را که دارای استمرار زمانی و ممکن است در همان لحظه به آسانی به عنوان پیامد مجرد فشارهای اجتماعی و زیستی درک نشود  در این مقاله ما سعی  خواهیم نمود با نگارشی مختصر به تعاریف شخصیت پرداخته و در ادامه به تحلیل  رویه های  موجود پیرامون شخصیتهای گوناگون بپردازیم.

مقدمه

قبل از شروع مباحث لازم است این توضیح مختصر را بگویم که به عنوان یک رفتار شناس و سخنران انگیزشی که سالها است تمام وجود خود را وقف مطالعه و تحقیق و نگارش پیرامون این مهم نمایم باید بگویم که کلیه موارد مطروحه مطلق و بدور از اشکال نبوده و نیست و  قطعاً

قابل رد ویا تصحیح در آینده می باشد و ما صرفاً سعی نموده ایم شاخص ها و رفرنسهای روانشناسی پیرامون روانشناسی را بیان کنیم و البته باید کاملاً به این مهم نیز توجه داشت که این مطالب وحی منزل نبوده و نیست و شاید برای هر فردی و با هر جنسیت و قدو وزن و ملیت و قومیتی این موارد کم و زیاد شود و همه چیز به فهم و تجربه و عوامل مختلف و متعدد بستگی خواهد داشت.

مطمئنان یکی از جذاب ترین فصول علم روانشناسی مبحث شخصیت شناسی است که دارای منتقدین و طرفداران زیادی است برخی معتقد به این مهم هستند که مطلق در این دنیا وجود ندارد و برخی هم معتقد به وحدت رویه های پر تکرار هستند و هر دو هم موارد زیادی برای اثبات و یا مردود اعلام نمودن مطالب طرف مقابل در دست دارند اما واقعیت چیست ؟ به شخصه به عنوان یک رفتار شناس هیچکدام را قبول نداشته و معتقدم هر کدام نقاط ضعف و نقاط قوت بسیاری دارند.

شخصیت حوزه بسیار گسترده ای دارد و از زمان پیدایش نسل بشر سعی داشته با شناخت شخصیت هم جنسان خود پی به رازهای اندرون آنها شود زیرا شخصیّت خود موضوعی بسیار پیچیده و دارای ابعاد و جنبه های فراوانی است.

برای شناخت شخصیّت افراد گوناگون، از دیرباز کوششهای فراوانی به عمل آمده که برخی از آنها غیر عملی، بعضی خرافی، و تعداد بسیار محدودی علمی و معتبر است.  در زبان مردم، شخصیّت البته معانی دیگری دارد. مثلاً وقتی گفته می شود که کسی با شخصیّت است که این بدان معنی است که این فرد دارای ویژگیهای منحصر بفردی است که جذابیتی دارد که افراد را بسوی خود مثل آهن ربا جذب می کند که المانهای گوناگونی از قبیل متانت و وقار و… را در بر می گیرد.

و نقطه مقابل آن بصورت عامیانه ( بی شخصیت ) است که این معنی را میدهد که طرف شخصیتی بد دارد البته باید بدانیم شخصیت هم به صورت انفرادی برای چهره های سیاسی و هنری و علمی و مذهبی مؤثر هم کاربرد دارد.

شخصیت» یک «مفهوم انتزاعی» است، یعنی آن چیزی مثل انرژی در علم فیزیک است که البته قابل دید نیست، و فقط آن را از طریق ترکیب رفتار (Behavior) ، افکار (Thoughts) ، انگیزش (Motivation) ، هیجان (Emotion) و … ادراک می‌شود. شخصیت باعث تفاوت (Difference) کل افراد جوامع انسانی از همدیگر و به تعبیر دیگر تمایز می‌شود.

اما این تفرق در بعضی «ویژگیها و خصوصیات» خاص ظهور می کند. به عبارت دیگر افراد در خیلی از ویژگیهای شخصیتی به همدیگر بسیار شبیه هستند پس نتیجه می گیریم که:

اصل اول

تفاوتهای انسانها

اصل دوم

شباهتهای انسانها

اما باید بدانیم خصیت دارای پیچیدگیهای خاص و منحصر بفرد است که باعث شده شاید ۱۰۰ درصد افراد دقیقاً مانند یک دیگر تفکر نکنند و عمل نکنند اما با حذف برخی موارد می توانیم انسانها را در چند فصل مشترک از نقطه نظر تحلیل تکنیکال شخصیت جمع بندی کنیم.

با مطالعه کتب تاریخی و متون قدیمی و چکیده مطالعات باستانشناسی در عصر حاضر متوجه میشویم هرچند مبحث شخصیت شناسی بسیار پیچیده و ظریف و دقیقی است اما از زمانهای قدیم برای شخصیت شناسی تلاشهای گسترده ای صورت گرفته که برخی از آنها بسیار غیر انسانی بوده مانند عملکرد های روحی و روانی و  شخصیت شناسی و…که نمونه های ان توسط رومیان باستان و المان نازی  بصورت وحشتناک و غیر انسانی انجام گرفته است .

و برخی دیگر هم کاملاً  (غیرعملی) و برخی دیگر هم کاملاً  (خرافاتی) و شاید تعداد قلیلی هم(علمی و معتبر) بوده اند.

این گستردگی در انواع دیدگاه ها ارتباط مستقیمی دارد که با تعریف و نگاه انسان وماهیت انسانی رابطه مستقیم و معنی داری دارد .

لازم است که هر جامعه برای آنکه بتواند در قالب فرهنگ معینی زندگی کند، ارتباط موفقیت آمیزی داشته باشد، گونه‌های شخصیتی خاصی را که با فرهنگ و تمدنش شباهت و در یک سطح قرار می گیرد را داشته و بارور و بالغ سازد.

این در حالی است که در برخی مجامع بزرگ و کوچک و در حالی که برخی تجربه‌ها بین آنها تقریباً برابر است اما کاملاً باید به این نکته هم توجه خاص داشت که تجربیات خاص یک فرهنگ برای  فرهنگ دیگر مسموم و کشنده است.

شخصیت چیست؟

۱-  علمای علم شخصیت شناسی و روان شناسی تعریفهای گوناگونی ارائه داده اند.

از نظر ریشه ای کلمۀ شخصیّت که معادل کلمۀ Personality که در اصل انگلیسی است و درحقیقت از ریشه لاتین Persona گرفته شده است که به معنی که به معنی نقاب یا ماسکی بود که در یونان و روم قدیم بازیگران تئاتر بر چهره می گذاشتند. این تعبیر تلویحاً اشاره بر این مطلب دارد که شخصیّت یعنی ماسکی که افراد در بالماسکه ها بر چهرۀ خود می زند تا وجه تمیز آنها از دیگران باشد.

۲-  شخصیت به همه خصلتها و ویژگیهایی اطلاق می‌شود که معرف رفتار یک شخص است، از جمله می‌توان این خصلتها را شامل اندیشه ، احساسات ، ادراک شخص از خود ، وجهه نظرها ، طرز فکر و بسیاری عادات دانست. اصطلاح ویژگی شخصیتی به جنبه خاصی از کل شخصیت آدمی اطلاق می‌شود.

۳-  هیلگارد» HIL ga r d یا شخصیت را الگوهای رفتار و شیوه‌های تفکر که نحوه سازگاری شخص را با محیط تعیین می‌کند تعریف کرده است در حالی که برخی دیگر «شخصیت» را به ویژگیهای «پایدار فرد» نسبت داده و آن را بصورت مجموعه ویژگیهایی که با ثبات و پایداری داشتن مشخص هستند و باعث پیش بینی رفتار فرد می‌شوندتعریف می‌کنند.

۴-  شخصیت از دیدگاه مردم: واژه «شخصیت» در زبان روزمره مردم معانی گوناگونی دارد. یکی از معانی آن مربوط به هر نوع صفت اخلاقی یا برجسته است که سبب تمایز و برتری فردی نسبت به افراد دیگر می‌شود مثلاً وقتی گفته نمی‌شود «او با شخصیت است. »یعنی «او» فردی با ویژگیهایی است که می‌تواند افراد دیگر را با «کارآیی و جاذبه اجتماعی خود» تحت تأثیر قرار دهد. در درسهایی که با عنوان پرورش شخصیت تبلیغ و دایر می‌شود، سعی بر این است که به افراد مهارتهای اجتماعی بخصوصی یاد داده ، وضع ظاهر و شیوه سخن گفتن را بهبود بخشند با آنها واکنش مطبوعی در دیگران ایجاد کنند همچنین در برابر این کلمه ، کلمه «بی‌شخصیت» قرار دارد که به معنی داشتن «ویژگیهای منفی» است که البته به هم دیگران راتحت تاثیر قرار می دهد اما در جهت منفی.

۵-  شخصیت از دیدگاه روانشناسی: دیدگاه روانشناسی در مورد «شخصیت» چیزی متفاوت از دیدگاههای «مردم و جامعه» است در روانشناسی افراد به گروههای «با شخصیت و بی‌شخصیت» یا«شخصیت خوب و شخصیت بد» تقسیم نمی‌شوند؛ بلکه از نظر این علم همه افراد دارای «شخصیت» هستند که باید به صورت «علمی» مورد مطالعه قرار گیرد این دیدگاه به شخصیت و انسان» باعث پیدایش نظریه‌های متعددی از جمله: «نظریه روانکاوی کلاسیک، نظریه روانکاوی نوین، نظریه انسان گرایی، نظریه شناختی، نظریه یادگیری اجتماعی  و …  در حوزه مطالعه این گرایش از علم روانشناسی شده است.

رویکردهای موجود در باب شخصیت

دیدگاه های موجود درباره شخصیت، به دو دسته اصلی تقسیم می‏شوند:

الف) التقاط گرایی و خیرخواهانه

ب) طرفداری و متعصبانه

بسیاری ازموارد درباره شخصیت، در یکی از این دو دسته قرار می‏گیرند؛ اما نوع سومی هم هست که دارای اهمیت قابل توجهی هستند. این دسته از گرایش التقاط گرایی خیرخواهانه، گستردگی و موازنه‏ای را که برای بررسی بسیاری از نظریه‏ های مربوط به شخصیت ضروری است، کسب می‏کنند، و از طرفداری متعصبانه، این عقیده را که برخی از نظریه ‏ها از سایرین بهترند، وام می‏گیرند. هدف کلی «تحلیل تطبیقی»است، پرده برداشتن از شباهتها و تفاوتهای میان بسیاری ازرویکردهای موجود به شخصیت است، و این پرده‏ برداری را نقطه شروعی است برای تعیین اینکه سودمندترین رویکرد کدام است. تحلیل تطبیقی در جستجوی فهم بهتر، باید جامع، منظم و ارزیابی کننده باشد.

اگر چه رویکردهای التقاط‏گرایی خیرخواهانه و طرفداری متعصبانه، هر یک مزایایی مختص به خویش دارند، با این حال، هنگامی که تعدادی از نظریه‏ های سازگار در دسترس باشند، نه رویکرد التقاط‏گرایی خیرخواهانه موجب رشد این حوزه علمی خواهد شد، و نه رویکرد طرفداری متعصبانه. هیچ کس نمی‏کوشد تا ارزش نسبی انواع رویکردهای موجود را تعیین کند، و حتی در نسلهای بعدی، کسانی که دست ‏اندر کارند به تقلید از اسلاف خود می‏پردازند و تنها، استادی و مهارتشان اندکی بیشتر می‏شود؛ ولی هیچ‏گونه تغییرات چشمگیر و پیشرفتهای شگرف پدید نخواهد آمد، مگر اینکه نگرش تحلیل تطبیقی رشد یابد. افرادی که در این حوزه معرفتی کار می‏کنند، می‏توانند به جای اینکه انرژی خود را در مناقشات متعصبانه و رقابت جویانه به هدر دهند، تشریک مساعی کنند و این تشریک مساعی مرحله متوسطی از رشد این حوزه معرفتی را فراهم می‏آورد

مازیارمیر مشاور و تحلیل گر

Mazyar Mir professional consultant and analyst

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *